Հայաստանն աննկատ կերպով դարձել է տարածաշրջանի ամենագրավիչ վայրերից մեկը iGaming ոլորտի համար բիզնես գործընթացների աութսորսինգի (BPO — Business Process Outsourcing) գրասենյակ գործարկելու նպատակով: Գրանցման պարզեցված գործընթացը, բազմալեզու մասնագետների առկայությունը և ընկերությունների թվայնացված ռեգիստրը գրավիչ են դարձնում այն օպերատորների համար, ովքեր ցանկանում են մեկ վայրում կենտրոնացնել հաճախորդների սպասարկման, վճարումների ապահովման, մարքեթինգի և տեխնիկական գործառույթները:
Ցանկացած օպերատորի համար, ով դիտարկում է այս տեղափոխությունը, հիմնական հարցը շատ հստակ է. կարո՞ղ է արդյոք հայկական բեք-օֆիսը սպասարկել օֆշորային լիցենզիա ունեցող խաղային օպերատորին՝ առանց հենց շահումով խաղերի լիցենզիա ունենալու: Այսպիսով, հակիրճ պատասխանելով հարցին, այո Հայաստանի ներկայիս իրավական դաշտի շրջանակներում, բայց պայմանով, որ գործունեությունը մնում է Հայաստանի իրավազորությունից դուրս: Սակայն այս եզրահանգումը հիմնված է հստակ պայմանների վրա, և դրանք խախտելը հանգեցնում է իրական տույժերի: Այս ուղեցույցը բացատրում է իրավական կառուցվածքը, վճռորոշ «դոմենի թեստը» և համապատասխանության պահանջների պահպանմամբ գրասենյակ հիմնելու գործնական քայլերը:
Հայաստանի շահումով խաղերի մասին օրենսդրությունը 2026 թվականին
Հայաստանը ներկայումս գտնվում է օրենսդրական անցումային շրջանում: «Շահումով խաղերի գործունեության կարգավորման մասին» օրենքը (2024 թ.) պաշտոնապես ուժի մեջ է, սակայն դրա հիմնական գործառնական դրույթները հետաձգված են: Համաձայն 58-րդ հոդվածի՝ 2024 թվականի օրենքի հիմնական ռեժիմն ամբողջությամբ ուժի մեջ է մտնում կառավարության կողմից Շահումով խաղերի գործունեության կարգավորման օպերատոր նշանակելուց վեց ամիս անց, իսկ այդ օպերատորը դեռևս վերջնականապես ընտրված չէ:
Ուստի, շահումով խաղերի և վիճակախաղերի վերաբերյալ 2003 թ. գործող հին օրենքներն առայժմ մնում են որպես ակտիվ կարգավորող իրավական ակտեր:
Բեք-օֆիսում ներդրումներ կատարողների համար երկու ռեժիմներն էլ էապես համընկնում են սպասարկման ծառայությունների կարգավորման հարցում: Միակ կարևորագույն տարբերությունը իրավազորությանն է վերաբերում: 2003 թ. ռեժիմը կիրառում էր կումուլյատիվ մոտեցում. տեղական սերվերները, հայկական IP հասցեները և «.am» դոմենը պետք է առկա լինեին միաժամանակ: 2024 թ. օրենքը պարզեցնում է սա. համաձայն 8-րդ հոդվածի 9-րդ մասի՝ խաղային գործունեությունը համարվում է օտարերկրյա պետությունում կազմակերպված, եթե օպերատորի տեղեկատվական ռեսուրսները չեն գտնվում «.am» դոմենային տիրույթում: Դոմենային անունը դարձել է վճռորոշ իրավական ցուցիչ, որը տարանջատում է ներքին կարգավորումն օտարերկրյա գործունեությունից:
Մտածու՞մ եք Ձեր խաղային բեք-օֆիսը Հայաստանում կենտրոնացնելու մասին: Մեր թիմը կարող է գնահատել ծառայությունների փաթեթը գործող օրենսդրական շրջանակների համատեքստում:
Արդյո՞ք հայկական BPO-ին աութսորսինգ անելը պահանջում է շահումով խաղերի լիցենզիա
Հայաստանը չունի առանձին «B2B մատակարարման լիցենզիա»: Փոխարենը, 2024 թ. օրենքի 5-րդ հոդվածի 10-րդ մասը հանդես է գալիս որպես խթան (trigger). եթե շահումով խաղերի կազմակերպչի գործառույթները (վճարումների մշակում, հաճախորդների նույնականացում, հարթակի կառավարում և նմանատիպ այլ գործառույթներ) աութսորսինգի, գործակալության կամ այլ պայմանավորվածության միջոցով փոխանցվում են երրորդ անձի, ապա այդ երրորդ անձի գործունեությունը ենթակա է պարտադիր լիցենզավորման որպես շահումով խաղերի կազմակերպիչ:
Այսինքն, հիմնական օպերատորի գործառույթներ իրականացնող BPO-ն կունենա նույն շահումով խաղերի և բուքմեյքերական գործունեության հայկական լիցենզիայի կարիքը, ինչ այն օպերատորը, որին ինքը սպասարկում է:
Վճռորոշ հակակշիռ է հանդիսանում իրավազորության թեստը: Նույնիսկ այն դեպքում, երբ ծառայությունն այլապես կհամարվեր «գործառույթների փոխանցում», գործունեությունը դասակարգվում է որպես արտերկրում կազմակերպված (և դուրս է մնում լիցենզավորման պահանջից), երբ օպերատորի ռեսուրսները գտնվում են «.am» դոմենից դուրս, իսկ հայաստանյան խաղացողների մուտքն արգելափակված է:
Երկու պայման, որոնք iGaming BPO-ին զերծ են պահում լիցենզավորումից
Անկախ նրանից՝ գրասենյակը զբաղվում է CRM-ով (հաճախորդների հետ հարաբերությունների կառավարում), վճարումների սպասարկմամբ, թե վերլուծությամբ, դրա կարգավիճակը որոշվում է նույն երկաստիճան թեստով:
- Առաջին՝ օֆշորային օպերատորի հարթակը և տեղեկատվական ռեսուրսները չպետք է գտնվեն «.am» դոմենային տիրույթում:
- Երկրորդ՝ Հայաստանի ռեզիդենտների մուտքը պետք է աշխարհագրորեն արգելափակվի (geoblocked)։ Հայաստանի օրենսդրությունն արգելում է ռեզիդենտների համար ստեղծել արտերկրում կազմակերպված շահումով խաղերին մասնակցելու հնարավորություն, և 8-րդ հոդվածի 1-ին մասը պահանջում է նման կայքերի արգելափակում Հայաստանի ներսում: Հայկական IP հասցեների հուսալի աշխարհագրական արգելափակումը վերացնում է հարկադրանքի այն հիմնական խթանը, որը Պետական եկամուտների կոմիտեն օգտագործում է չլիցենզավորված գործունեությունը թիրախավորելու համար:
Բավարարեք այս երկու պայմաններն էլ, և գործունեությունը դուրս կմնա կարգավորման շրջանակից, չնայած այն հանգամանքին, որ այնպիսի գործառույթներ, ինչպիսին խաղացողների հաշվեկշիռների կառավարումն է, մեծամասամբ համարվում են «կազմակերպչի գործառույթներ»: Իրականացրեք նույն գործառույթները հայկական շուկայի համար, և լիցենզիան կդառնա պարտադիր: Գրասենյակն ինքնին գրեթե միշտ ստանդարտ հայկական ՍՊԸ է, որն ինքնաբերաբար չի կրում շահումով խաղերին բնորոշ այս պարտավորություններից և ոչ մեկը:
Առանց լիցենզիայի iGaming-ի բեք-օֆիսի ո՞ր ծառայություններն են օրինական
Այս ուղեցույցը վերլուծում է վերոնշյալ երկու պայմաններին բավարարող և օֆշորի վրա կենտրոնացած BPO-ի յուրաքանչյուր օժանդակ գործառույթ: CRM աշխատանքը՝ KYC, հաշիվների կառավարում, պատասխանատու խաղի մշտադիտարկում և խաղացողների աջակցություն, թույլատրելի է այնքան ժամանակ, քանի դեռ անձնակազմը չի կարող փոփոխել հաշվեկշիռները կամ լուծել վեճեր հայկական շուկային ուղղված պրոդուկտի համար: ,
Վճարումների և վերջնահաշվարկների ապահովումը նույնպես թույլատրելի է՝ այն վերապահմամբ, որ «գանձապահի» պարտականությունները տեղական լսարանի համար կպահանջեին լիցենզիա: Մարքեթինգը և բրենդի կառավարումն ընդունելի են միայն այն դեպքում, երբ դրանք թիրախավորում են ոչ հայկական շուկաները, քանի որ Հայաստանի օրենսդրությունն արգելում է Հայաստանում հասանելի օտարերկրյա շահումով խաղերի կայքերի գովազդը:
Մաքուր ՏՏ մշակումը և տեխնիկական աջակցությունը՝ հետազոտություն և զարգացում (R&D) ու կոդավորում, ամենաանվտանգ կատեգորիան են. լայվ (live) միջավայրի հոսթինգն ավելի մոտ է «խաղային պրոդուկտի շահագործմանը», սակայն այն դեռևս մնում է հայկական լիցենզավորման դաշտից դուրս, եթե պահպանվում են վերոնշյալ երկու պայմանները: Ռիսկերի և տվյալների վերլուծությունը գտնվում է նույն օֆշորային ուղղվածության հարթությունում:
Ցանկանու՞մ եք վստահ լինել նախքան գործունեություն սկսելը: Մենք օժանդակ կազմակերպությունների անունից պաշտոնական հարցումներ ենք նախապատրաստում և ներկայացնում կարգավորող մարմիններին։
Ինչպես ստանալ բարեխղճության վերաբերյալ պաշտոնական պարզաբանում կարգավորող մարմնից
Քանի որ դասակարգումը կախված է փաստացի իրականացվող գործողություններից, ամենահուսալի պաշտպանիչ քայլը պաշտոնական հարցում ներկայացնելն է Էկոնոմիկայի նախարարություն (Լիազոր մարմին) և Պետական եկամուտների կոմիտե (Վերահսկող մարմին)՝ ակնկալելով պաշտոնական հաստատում, որ իրավաբանական անձի ծառայությունների շրջանակը չի հանդիսանում «գործառույթների փոխանցում» և չի ընկնում Հայաստանի իրավազորության տակ: Սա վերածում է հիմնավորված իրավական դիրքորոշումը փաստաթղթավորված բարեխիղճ արձանագրության՝ նախքան խաղացողների իրական տվյալների հետ որևէ առնչություն ունենալը:
Հայաստանում առանց լիցենզիայի շահումով խաղերի բիզնես վարելու տույժերը
Որպես կազմակերպիչ առանց լիցենզիայի գործելը՝ հայաստանյան խաղացողներին թիրախավորելու կամ «.am» դոմեն օգտագործելու միջոցով, հանգեցնում է մինչև 10 միլիոն ՀՀ դրամի վարչական տուգանքների, գործընթացում օգտագործվող սարքավորումների և ծրագրային ապահովման պարտադիր բռնագրավման և ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեության համար հնարավոր քրեական պատասխանատվության: Համապատասխանության կանոնների պահպանումը պարզապես ցանկալի ձևականություն չէ, այն օրինական սպասարկման կենտրոնի և անօրինական շահումով խաղերի գործունեության միջև եղած տարբերությունն է:
Կորպորատիվ, հարկային և տվյալների պաշտպանության պարտավորություններ, որոնք BPO-ն դեռ պետք է կրի
Շահումով խաղերի կարգավորումներից դուրս մնալը չի ազատում գրասենյակին Հայաստանի ընդհանուր իրավական դաշտի պահանջներից: BPO-ն շարունակում է ամբողջությամբ ենթարկվել կորպորատիվ, հարկային և տրանսֆերտային գնագոյացման կանոններին, Աշխատանքային օրենսգրքին, տվյալների պաշտպանության մասին օրենսդրությանը (որը խիստ կարևոր է խաղացողների KYC տվյալներ մշակող գործառույթի համար) և բանկային ՓԼԱ/ԱՖ (AML) պատշաճ ուսումնասիրության պահանջներին, քանի որ հայկական բանկերը կիրառում են խիստ վերահսկողություն խաղային ոլորտի հետ առնչություն ունեցող ցանկացած կազմակերպության նկատմամբ: Այս պարտավորությունները ներկայացված են օֆշորային խաղային գործունեությունը Հայաստան տեղափոխելու վերաբերյալ մեր մյուս ուղեցույցում:
Հաճախ տրվող հարցեր (ՀՏՀ)
Արդյո՞ք առցանց շահումով խաղերն օրինական են Հայաստանում
Այո: Առցանց շահումով խաղերն օրինական են և կարգավորվում են, սակայն դրանք կարող են կազմակերպվել միայն Հայաստանում գրանցված առևտրային կազմակերպության կողմից, որն ունի համապատասխան լիցենզիա:
BPO-ների համար առանձնահատկությունն այն է, որ օպերատորին աջակցելը, որն սպասարկում է խաղացողների Հայաստանից դուրս՝ ոչ «.am» դոմենով, դիտարկվում է որպես արտերկրում կազմակերպված գործունեությանն աջակցում, ինչի շնորհիվ այն կարող է դուրս մնալ լիցենզավորման պահանջներից:
Արդյո՞ք Հայաստանում բեք-օֆիսի ծառայություններ մատուցելու համար պահանջվում է շահումով խաղերի լիցենզիա
Պարտադիր չէ: Գոյություն չունի առանձին B2B թույլտվություն: Սպասարկող կազմակերպությունը կարող է գործել առանց լիցենզիայի, եթե իր կողմից սպասարկվող օպերատորն օգտագործում է ոչ «.am» դոմեն և աշխարհագրորեն արգելափակում է Հայաստանի ռեզիդենտներին: Նույն գործառույթները հայկական շուկայի համար իրականացնելու դեպքում կազմակերպչի լիարժեք լիցենզիան դառնում է պարտադիր:
Ո՞րն է «.am» դոմենի կանոնը Հայաստանի շահումով խաղերի մասին օրենսդրությունում
Համաձայն 2024 թ. օրենքի 8-րդ հոդվածի 9-րդ մասի՝ խաղային գործունեությունը համարվում է օտարերկրյա պետությունում կազմակերպված, եթե օպերատորի տեղեկատվական ռեսուրսները չեն գտնվում «.am» դոմենային տիրույթում: Դոմենը փոխարինել է նախկին սերվերային և IP-ի թեստին՝ դառնալով Հայաստանի իրավազորությունն օտարերկրյա գործունեությունից տարանջատող վճռորոշ ցուցիչ:
Ի՞նչ է տեղի ունենում, եթե BPO-ն առանց լիցենզիայի իրականացնում է «կազմակերպչի գործառույթներ»
Իրավաբանական անձը բախվում է մինչև 10 միլիոն ՀՀ դրամ վարչական տուգանքների, օգտագործվող սարքավորումների և ծրագրային ապահովման բռնագրավման և ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեության համար հնարավոր քրեական պատասխանատվության ռիսկի հետ: Ահա թե ինչու մինչև գործունեություն սկսելը խորհուրդ է տրվում հարցում կատարել Էկոնոմիկայի նախարարություն և Պետական եկամուտների կոմիտե:
Ցանկանու՞մ եք վստահ լինել նախքան գործունեություն սկսելը: Մենք օժանդակ կազմակերպությունների անունից պաշտոնական հարցումներ ենք նախապատրաստում և ներկայացնում կարգավորող մարմիններին։
